Etkili Dinleme

Dinleme konuşmanın algılanma boyutunu oluşturmaktadır. Birey söylenenleri algılayıp anlamlandırmasıdır. Birey, okul öncesine ait bütün bilgi, duygu ve düşünce evrenini dinleme yoluyla oluşturur.
Yapılan araştırmalar, bir kişinin insanlarla birlikte olduğu sürenin %42’sini dinlemekle geçirdiğini, öğrencilerin okulda öğretmen ve arkadaşlarını günde 2,5-4 saat dinlediklerini, okul başarısının da öğrencinin dinleme yeteneğine sıkı sıkıya bağlı olduğunu göstermektedir.

Dinleme Neden Önemli?
İnsan iletişiminin yaklaşık yüzde 90’ı sözeldir ve bu iletişimin ancak yarısı kısa bir süre sonra hatırlanabilir. Birkaç saat sonra ise dinlenilen konunun sadece yüzde 20-25’i hatırlanır. Ancak etkili dinleme teknikleri kullanıldığı zaman bu oran önemli ölçüde artırılabilir. Etkili dinleme sadece söylenenleri duymak değildir. Söylenenleri önemli bulmak, kavramak ve değerlendirmek için gerekli çabanın gösterilmesine yönelik aktif bir süreçtir.
Etkili dinlemenin birçok avantajları vardır;
1) Konuya daha iyi adapte olmak
2) Önemli noktaları kaçırmamak
3) Not almak
4) Derse katılmak
5) Sınav zamanı ders çalışırken daha az güçlükle karşılaşmak
6) Sonuça ders konularını daha iyi öğrenmek ve başarılı olmak.
Bunlara ilaveten etkili dinlemenin öğrenci ile öğretmen arasındaki ilişkiyi olumlu yönde etkileyen bir boyutu vardır. Öğretmen genellikle kendini dinleyen ve dinlediğini belli eden öğrencilere dönük olarak konuşur.
Sonuç olarak dinleme, öğrenci başarısını önemli ölçüde etkileyen ve geliştirilmesi gereken bir ders çalışma becerisi olarak karşımıza çıkmaktadır. Öğrenciler bu beceriyi geliştirebilmek için, dinleme sürecini etkileyen olumlu ve olumsuz etkenleri iyi anlamak ve buna göre gerekli önlemleri almak zorundadır.

Neden Dinleriz?
Birini dinlemek için birden fazla neden olabilir:
• Bilgilenmek
• Eleştiri almak
• Bir başkasının öyküsüne katılmak
• Diğerlerinin deneyimlerinden ve anlayışlarından faydalanmak
• Bir konuya hakim olmak
• Ufkumuzu genişletmek
• Bir ilişki oluşturmak
• Diğerlerini değerlendirmek ve saygı göstermek
Diğer bir deyişle dinlemek, pasif bir biçimde oturup seslerin etrafımızdan akıp gitmesine izin vermekten farklıdır.

Etkili Dinlemeyi Engelleyen Etmenler Nelerdir?
Dinlemeyi engelleyen etmenler çevresel ve kişisel olmak üzere ikiye ayrılır. Çevremizdeki her olay dinleme sürecinde bir bölünmeye yol açabilir.
Sınıf içinde öğrencilerin fısıldaşması, sözel olmayan hareketleri, sınıf fiziksel ortamın özellikleri, pencereden gözlenebilen dış ortam gibi algılanan her türlü dışsal mesaj dinlemeyi engelleyici yada bölücü bir neden olabilir. Bu tür çevresel etmenler yanında, algılama kapasitesi ve olumsuz dinleme alışkanlıkları olarak iki ayrı bölümde inceleyeceğimiz kişisel etkenler dinleme sürecini olumsuz etkileyebilir.
Çevresel etkenler üzerindeki kontrolümüz sınırlı olabilir; ancak kişisel etkenleri daha rahat ve bilinçli kontrol etmek imkanımız vardır. Etkili bir şekilde dinleyebilen öğrenci çevresinde olup biten birçok hareketi fark etmez; çünkü dikkati tümüyle konuya yönelmiştir. Ancak dinleme güçlüğü çeken öğrenciler en ufak bir çevresel hareketten dahi etkilenirler.