Günümüzde Aileler ve İkili Kariyer

İş-aile çatışması

Kişilerin iş ve özel yaşam arasındaki dengeyi sağlarken üzerinde durulan kavramlardan biri de iş-aile yaşamı arasındaki çatışmadır. Çatışma, kişinin iş alanında karşılaması gereken taleplerin aile alanındakilere uymaması sonucunda oluşmakta ve şiddeti kişinin rollerinin önemine göre değişmektedir. Çatışma, tükenmişlik ve buna bağlı psikolojik rahatsızlıklara ve fiziksel şikayetlere, iş ve özel hayatta doyumsuzluğa neden olabilmektedir.

İkili kariyer sahibi eşlerin, iş ve aile yaşamlarında daha çok çatışma yaşaması, yukarıda belirtilen nedenlerden dolayı kaçınılmazdır. İki alanda da sorumluluklarını yerine getirmeye çalışan eşlerin, çocuk bakımı, evin yönetimi ve temel ihtiyaçlar konularında diğer ailelere göre daha fazla stres yaşadıkları bir gerçektir. Önceden istisna olarak görülen ikili kariyere sahip ailelerin son zamanlarda yaygınlaşmasıyla, çalışan eşlerin iş-yaşam dengesini nasıl kurdukları, iş-aile çatışması karşısında neler yaşadıkları önem kazanmaya başlamıştır.

Zorluklar…

Ailenin sosyal olarak yapılandırıldığı göz önünde bulundurulursa, herhangi bir aile yapısının avantajları ve eksiklikleri içinde bulunulan toplum tarafından belirlenmektedir. Toplumsal yapının eşler üzerindeki etkisi kendini cinsiyet rolleri ve aile içindeki iş bölümü olarak göstermektedir. Bu durumda ikili kariyer sahibi eşlerin pek çok konuda zorluk çektiği görülmektedir. Bu zorluklar arasında, sosyalleşme ve rol çatışmaları, yani iş rollerinin ve aile rollerinin çatışması gösterilebilir.

İş yeri sorumlulukları ve ailenin ihtiyaçları arasındaki çelişkiler, özellikle kadınları iş-aile ikileminde bırakmaktadır. Örneğin, çoğu kariyer sahibi kadın için anne-eş rolü ile bağlantılı özellikler (duygusallık, fikirler yerine kişilere karşı duyarlı olma ve annelik rolleri), iş yaşamında başarıyla bağlantılı özelliklerle (bağımsızlık, mantıklılık ve iddialı olmak) uyuşmamaktadır. Geleneksel olarak aile sorumluluklarıyla ilgilenen ve ekmek parası kazanmaktan çok yemeği yapan birey olarak görülen kadının yeni benimsemeye başladığı rol, aile yaşamı için kadın ve erkeklerin yeni stratejiler belirlemesini gerektirmektedir.

Benzer durum erkekler için de geçerlidir. Geleneksel olarak ailenin reisi olmak, ekmek parasını kazanmak ve güçlü olmak için yetiştirilen erkekler, kendilerine daha önce biçilmeyen çocuk yetiştirme ya da ev işleriyle ilgilenme gibi sorumluluklarla karşı karşıya kalmaktadır. İki eşin de çalıştığı ailelerde ev içi iş bölümü kadınların aleyhinde olmasına rağmen ev içindeki işler için zaman ve enerji harcayan erkekler, bu tür sorumlulukları olmayan rakipleri karşısında dezavantajlı olduklarını düşünmektedirler.

Diğer taraftan, iki eşin de çalışması hem ailesel hem de bireysel faydalar sağlamaktadır. Genel olarak bakıldığında, ikili kariyer sahibi olmanın eşler için faydaları ve zorlukları şu şekilde sıralanabilir:

Faydaları

Çocukların eşitliği model alabilecekleri bir ailede büyümesi  Geleneksel roller yerine eşitliğe dayanan bir ilişkinin, çocukların kalıplaşmış cinsiyet rolleri yerine ev sorumlulukları ve ekonomik açısından eşitlikçi bir ortaklık içinde büyümesine ortam sağlaması, bu tür ailelerin önemli bir faydası olarak görülmektedir.